Thơ tình John Wilmot

YÊU PHỤ NỮ Ư? BẠN LÀ CON LỪA

Yêu phụ nữ ư? Bạn là con lừa
Đấy là thứ nhạt phèo như nước ốc
Bạn đi chọn cho mình niềm hạnh phúc
Là vật dại khờ mà Chúa tạo ra.

Thà làm thợ may hay người chăn ngựa
Những kẻ nằm trong bụng Aurelia*
Làm như nô lệ và khi về già
Chỉ biết chết và nằm yên trong mộ.

Thế nên từ đây tránh xa phụ nữ
Cùng với bạn bè phóng đãng của mình
Vui với họ ta uống rượu hằng đêm
Để gọt dũa và mài sắc trí tuệ.

Cho ta sức khỏe, niềm vui, giàu có
Còn tình yêu ta sẽ cố thủ, và
Ta có một trang mềm ngọt của ta
Hay hơn nhiều cả bốn mươi con đĩ.

________
*Đây có thể là Aurelia Orestilla, vợ của Catilina, nổi tiếng là một phụ nữ xinh đẹp và phóng đãng (làm đĩ một cách công khai).

Love a woman? You’re an ass!

Love a woman? You’re an ass!
‘Tis a most insipid passion
To choose out for your happiness
The silliest part of God’s creation.

Let the porter and the groom,
Things designed for dirty slaves,
Drudge in fair Aurelia’s womb
To get supplies for age and graves.

Farewell, woman! I intend
Henceforth every night to sit
With my lewd, well-natured friends,
Drinking to engender wit.

The give me health, wealth, mirth, and wine,
And, if busy love entrenches,
There’s a sweet, soft page of mine
Does the trick worth forty wenches.

THƠ TRÀO PHÚNG
CHỐNG LẠI LÝ TRÍ VÀ NHÂN LOẠI

Giá như tôi (hiện là một con người  [1]
Là thứ sinh vật lạ lùng muôn thuở)
Giá hồn tôi được tự do chọn lựa
Thân xác bên ngoài theo ý của tôi
Thì tôi chọn khỉ, gấu hay con chó
Chứ không phải sinh vật vô ích này
Dù tự hào về trí tuệ của tôi. [7]  
……………………………………
……………………………………

Trí tuệ con người trải rộng mênh mông [123]
Con người luôn được thiên nhiên cải thiện
Những nguyên tắc này đúng và rộng lượng
Những đạo đức này bạn có thể tin
Tôi xin đưa ra phép thử của mình:
Ai thấp hơn, con người hay con thú?
Chim ăn chim, thú dữ ăn thịt thú
Nhưng con người cách phản bội đi tìm
Thú dữ giết, ăn thịt thú vì cần
Người hại người không vì điều tốt đẹp
Loài thú dữ được trời cho móng vuốt
Giết nạn nhân – thỏa cơn đói của mình
Người với tiếng cười, ôm ấp, ngợi khen
Phản bội làm người anh em khốn khổ
Và tự dẫn mình đến điều tai họa
Chỉ vì nhố nhăng, đâu phải vì cần. [138]

A Satyr Against Reason and Mankind

Were I (who to my cost already am [1]
One of those strange, prodigious creatures, man)
A spirit free to choose, for my own share,
What case of flesh and blood I pleased to wear,
I'd be a dog, a monkey, or a bear,
Or anything but that vain animal
Who is so proud of being rational. [7]
………………………………………..
………………………………………..

You see how far man's wisdom here extends; [123] 
Look next if human nature makes amends:
Whose principles most generous are, and just,
And to whose morals you would sooner trust.
Be judge yourself, I'll bring it to the test:
Which is the basest creature, man or beast?
Birds feed on birds, beasts on each other prey,
But savage man alone does man betray.
Pressed by necessity, they kill for food;
Man undoes man to do himself no good.
With teeth and claws by nature armed, they hunt
Nature's allowance, to supply their want
But man, with smiles, embraces, friendship, praise,
Inhumanly his fellow's life betrays;
With voluntary pains works his distress,
Not through necessity, but wantonness.[138]

HỠI NHỮNG CHÀNG THÍCH TÁN GÁI

Hỡi những chàng thích tán gái của ta
Thích hôn hít, thích nhảy nhót vui đùa
Hãy ngồi lại đây để ta tư vấn
Ta làm phi công trung thành cho bạn
Cứ hôn cô Joan, cô Kate, cô Mary
Nhưng hãy khắc ghi lời khuyên của ta:
Không bao giờ cưới!

To all young men that love to woo

To all young men that love to woo,
To kiss and dance, and tumble too;
Draw near and counsel take of me,
Your faithful pilot I will be;
Kiss who you please, Joan, Kate or Mary,
But still this counsel with you carry,
Never marry!


TRÍCH TỪ “THƯ GỬI O. B”

Sinh ra cho mình, tôi yêu một mình
Ý muốn của tôi dở hay – mặc kệ
Thơ của tôi – thứ người ta có thể
Ném xuống vực, tâng bốc tận mây xanh
Coi rất ngạo mạn hoặc rất khiêm nhường
Xin cứ để cho người đời phán xử.
Và tôi mãi mãi với mình chung thủy.
Tôi thấy tiếc nhưng tôi chẳng thấy đau
“Ôi! Như thế thì cuộc đời giận dữ”
Kệ thây đời, tôi có lỗi gì đâu.

From “Epistle to O. B”

Born to myself, myself I like alone
And must conclude my judgment good,or none.
For should my sense be nought,how could I know
Whether another mans be good or no?
Thus I resolve of my poetry
That tis the best, and thats a fame for me.
If then Im happy, what does it advance
Whether to merit due,or arrogance?
"Oh! but the world will take offense thereby."
Why then, the world will suffer fort, not I.

Thơ tình Dante Gabriel Rossetti

TÌNH YÊU LÊN NGÔI

Những sức mạnh mà con tim dễ thương
Bờ môi sự thật, ánh mắt hy vọng
Và vinh quang tro tàn thêm đôi cánh
Quá khứ sáng bừng bóng tối Oblivion.
Tuổi trẻ đẹp xinh với mái tóc vàng
Rất vô tình từ bờ vai đổ xuống
Trong vòng tay tuổi trẻ đầy âu yếm
Đời kết hoa cho cái chết đăng quang.

Tình lên ngôi không với những thứ trên
Mà say mê gặp gỡ và ly biệt
Tình lên ngôi ngoài mọi điều ao ước
Dù yêu thương và hy vọng đã lường
Khát khao sự thật, đạt đến vinh quang
Tuổi trẻ hân hoan, đời là mật ngọt. 

Sonnet I. Love Enthroned

I marked all kindred Powers the heart finds fair:—

Truth, with awed lips; and Hope, with eyes upcast;

And Fame, whose loud wings fan the ashen Past

To signal-fires, Oblivion's flight to scare;

And Youth, with still some single golden hair

Unto his shoulder clinging, since the last

Embrace wherein two sweet arms held him fast;

And Life, still wreathing flowers for Death to wear.

Love's throne was not with these; but far above

All passionate wind of welcome and farewell

He sat in breathless bowers they dream not of;

Though Truth foreknow Love's heart, and Hope foretell,

And Fame be for Love's sake desirable,

And Youth be dear, and Life be sweet to Love.

ÁNH SÁNG ĐỘT NGỘT

Xưa một thời tôi đã ở nơi đây

Nhưng khi nào, ra sao – không còn nhớ

Chỉ còn nhớ rằng cỏ hoa ngoài cửa

Vẫn tỏa mùi hương thơm đến ngọt ngào

Và gió thở dài trên những bờ bao.

Xưa em là người yêu dấu của anh

Bao năm rồi anh không còn nhớ nữa

Nhưng chỉ từ khi chim én bay lên

Và đột ngột, em quay lại ngước nhìn

Làm cho anh lại nhớ về quá khứ.

Mà liệu có không quá khứ đã từng?

Khi thời gian vẫn đi về phía trước

Ngày sẽ đến ta vẫn sống với tình

Bất chấp cuộc đời, bỏ qua cái chết

Để vẫn sống vui với những ngày đêm?

Sudden Light

I have been here before,

But when or how I cannot tell:

I know the grass beyond the door,

The sweet keen smell,

The sighing sound, the lights around the shore.

You have been mine before,—

How long ago I may not know:

But just when at that swallow's soar

Your neck turn'd so,

Some veil did fall,—I knew it all of yore.

Has this been thus before?

And shall not thus time's eddying flight

Still with our lives our love restore

In death's despite,

And day and night yield one delight once more?

KHÔNG CÓ EM

Gương không có em? Chỉ còn màu xám

Khi phía sau, trăng tỏa sáng trên hồ.

Váy không có em? Không gian trống rỗng

Xuyên đám mây đen trăng mới đi qua.

Con đường không em? Ngày chỉ vật vờ

Bóng tối trùm lên. Còn trên gối ấm

Nước mắt rơi, tình yêu trong quên lãng

Vẻ lạnh lùng trong ngày tháng của ta.

Con tim thiếu em? Com tim tội nghiệp

Không còn lời, môi chỉ biết lặng im

Như kẻ hành hương rảo bước trên đường

Rồi trèo lên đỉnh núi cao chót vót

Nơi cây cao và mây đen dày đặc

Bao phủ khắp cho ai khỏi đi tìm.

Without Her

What of her glass without her? The blank grey

There where the pool is blind of the moon's face.

Her dress without her? The tossed empty space

Of cloud-rack whence the moon has passed away.

Her paths without her? Day's appointed sway

Usurped by desolate night. Her pillowed place

Without her? Tears, ah me! for love's good grace,

And cold forgetfulness of night or day.

What of the heart without her? Nay, poor heart

Of thee what word remains ere speech be still?

A wayfarer by barren ways and chill,

Steep ways and weary, without her thou art,

Where the long cloud, the long wood's counterpart,

Sheds doubled darkness up the laboring hill.

THU CA

Em không nghe trong mùa thu lá rụng

Một nỗi đau thức dậy giữa tim này

Những tiếng buồn thương đã dệt từ lâu

Và ngỡ rằng tuyệt vời như giấc mộng

Giữa mùa thu, khi những chiếc lá rơi?

Suy tư làm chi chỉ để rối bời

Những ý nghĩ trong đầu như vô vọng

Giữa mùa thu, khi những chiếc lá rơi

Em không nghe? Rằng đời ta phí uổng

Ngỡ niềm vui – hóa ra chỉ niềm đau?

Em không nghe trong lá rụng mùa thu 

Và không biết rằng trong mùa thu hoạch

Hồn hoang vu sao em chẳng cất lời

Và cái chết chỉ là điều hài hước

Giữa mùa thu, khi những chiếc lá rơi?

Autumn Song

Know'st thou not at the fall of the leaf

How the heart feels a languid grief

Laid on it for a covering,

And how sleep seems a goodly thing

In Autumn at the fall of the leaf?

And how the swift beat of the brain

Falters because it is in vain,

In Autumn at the fall of the leaf

Knowest thou not? and how the chief

Of joys seems—not to suffer pain?

Know'st thou not at the fall of the leaf

How the soul feels like a dried sheaf

Bound up at length for harvesting,

And how death seems a comely thing

In Autumn at the fall of the leaf?

Thơ tình Robert Herrick

Một số bài thơ trích từ Noble Numbes
N.848.Upon a Maid

Gone she is a long, long way,
But she has decreed a day
Back to come, and make no stay:
So we keep, till her return,
Here, her ashes, or her urn.

848. Thơ về Cô gái

Em cất bước đường xa
Ra lệnh ngày đợi chờ
Ngóng trông ngày trở lại
Để cõi lòng tê tái
Em thành tro, lọ tro. 


N.1055.Nor Buying or Selling.

Now, if you love me, tell me,
For as I will not sell ye,
So not one cross to buy thee
I'll give, if thou deny me.

1055. Không mua, không bán

Nếu yêu anh, hãy nói
Tình không bán không mua
Em không đáng một xu
Nếu anh – em từ chối. 


N.991. To Bianca.

Ah, Bianca! now I see
It is noon and past with me:
In a while it will strike one;
Then, Bianca, I am gone.

Some effusions let me have
Offer'd on my holy grave;
Then, Bianca, let me rest
With my face towards the East.

991. Gửi Bianca

Bianca, anh biết
Ngày ấy đã cận kề
Mai mốt đây thần chết
Gõ cửa là anh đi.

Giọt nước mắt nóng bỏng
Hãy rót lên mộ anh
Em ơi, anh rất muốn
Quay mặt về hướng Đông.


N.142. THE JUDGMENT-DAY

God hides from man the reck'ning day, that he
May fear it ever for uncertainty;
That being ignorant of that one, he may
Expect the coming of it every day.

142. Ngày Phán xử

Chúa không cho con người biết ngày phán xử
Để con người sống trong sợ hãi mỗi ngày
Để cái ngày này luôn luôn là nỗi sợ
Mà anh ta có thể gặp nó mỗi ngày.


N.181. TAPERS

Those tapers which we set upon the grave
In fun'ral pomp, but this importance have:
That souls departed are not put out quite;
But as they walked here in their vestures white,
So live in heaven in everlasting light.

181. Những ngọn nến

Ta thắp lên những ngọn nến trong đám tang
Tục lệ đơn sơ nhưng vô cùng quan trọng
Là để làm cho tĩnh lặng những linh hồn
Bởi họ đi trong những áo quần màu trắng
Và ở nơi kia sống trong ánh sáng vĩnh hằng.

N.159. Christ’s Sadness

Christ was not sad, i' th' garden, for His own 
Passion, but for His sheep's dispersion.

N-159. Nỗi buồn Chúa Giê-su

Buồn là phận của ta: hãy vác cây thánh giá
Hoặc là sau khi chết sẽ chịu nhiều đau khổ.

N.168. Jehovah

Jehovah, as Boetius saith, 
No number of the plural hath. 

N.168. Giê-hô-va

Boetius nói về Thiên Chúa như vầy:
Không có số nhiều trong bản chất của Ngài.

-------------------------
Boetius (Boethius, 480 – 525) – nhà triết học, nhà thần học La Mã.

N.169. Confusion of Face

God then confounds man's face when He not bears 
The vows of those who are petitioners. 

N.169. Điều khó xử

Đức Chúa Trời làm con chiên khó xử
Khi Ngài không nghe lời nguyện cầu của họ.

N-170. Another

The shame of man's face is no more 
Than prayers repell'd, says Cassiodore. 

N-170. Điều khó xử khác

Chúa từ chối lời cầu nguyện – là điều nhục nhã
Và xấu hổ cho con chiên – Cassiodore nói thế.
---------------------------

Cassiodore (Latin: Cassiodorus, 490 – 575) – nhà sư, học giả, nhà văn La Mã.

N.172. Good and Bad

The bad among the good are here mix'd ever; 
The good without the bad are here plac'd never.

N.172. Thiện và Ác

Thiện và Ác đã trộn lẫn từ xưa
Thiện thiếu Ác không tồn tại bao giờ.

N-200. Beginnings and Endings

Paul, he began ill, but he ended well; 
Judas began well, but he foully fell: 
In godliness not the beginnings so 
Much as the ends are to be look'd unto.

N-200. Khởi đầu và kết thúc

Phao-lô khởi đầu bằng cái xấu nhưng kết thúc bằng cái tốt
Giu-đa khởi đầu bằng cái tốt nhưng kết cục gian manh
Thế nên chúng ta cần đánh giá trong sự tôn sùng
Không ở sự khởi đầu mà chính là kết cục.

N.234. The Judgment-Day

In doing justice God shall then be known, 
Who showing mercy here, few prized, or none.

N.234. Ngày phán xét

Chẳng ai được thưởng trong ngày phán xét cuối cùng
Dù Đức Chúa Trời xưa nay vẫn nhân hậu, bao dung.

NHỮNG NỤ HỒNG HÃY NHANH TAY GÓP NHẶT

Những nụ hồng hãy nhanh tay góp nhặt (tiếng Anh: Gather Ye Rosebuds While Ye May) – là một bức tranh do họa sĩ Anh John William Waterhouse sáng tác năm 1909. Đây là phiên bản nổi tiếng hơn cả. Bức tranh cùng tên sáng tác năm 1908 của cùng họa sĩ ít nổi tiếng hơn.

Bức tranh vẽ những cô gái xinh đẹp đang hái hoa trên đồng. Tên gọi của bức tranh lấy từ một bài thơ của nhà thơ Robert Herrick. Nhà thơ ca ngợi tuổi trẻ, mùa xuân và khuyên các cô gái hãy quên thói khiêm nhường hoặc xấu hổ để mau mau đi lấy chồng, vì rằng thời tuổi trẻ qua mau, tất cả vội đi về “buổi chiều bóng xế”. Bài thơ như sau:

Những nụ hồng hãy nhanh tay góp nhặt
Mọi thứ đều tàn lụi với thời gian
Những bông hồng ngày hôm nay khoe sắc
Ngày mai này rồi hoa sẽ héo hon.

Ngọn đèn trời lên đến đỉnh vinh quang
Lên càng cao mặt trời càng sáng tỏ
Và mặt trời với bước chạy càng nhanh
Thì càng chóng về buổi chiều bóng xế.

Đẹp tuyệt với những tháng năm tuổi trẻ
Tuổi thanh xuân trong huyết quản tưng bừng
Nhưng thời gian sẽ đến và thay thế
Những ưu phiền thế chỗ những thành công.

Một khi còn có thể hãy kết hôn
Hãy quên đi thói khiêm nhường, xấu hổ
Và nhớ rằng ngày xuân rất chóng tàn
Em đợi chờ, có thể là muôn thuở.

Gather ye rosebuds while ye may,
Old Time is still a-flying:
And this same flower that smiles to-day
To-morrow will be dying.

The glorious lamp of heaven, the sun,
The higher he's a-getting,
The sooner will his race be run,
And nearer he's to setting.

That age is best which is the first,
When youth and blood are warmer;
But being spent, the worse, and worst
Times still succeed the former.

Then be not coy, but use your time,
And while ye may, go marry:
For having lost but once your prime,
You may for ever tarry.

Gather Ye Rosebuds While Ye May dịch từng chữ sẽ là: “hãy hái những nụ hồng một khi còn có thể”. Chủ đề của bài thơ gần với triết lý “Carpe diem” của Horace, triết lý hưởng lạc trong thơ Rubáiyat của Omar Khayyam hoặc những lời khuyên người đẹp trong thơ của Pierre de Ronsard... Tất cả những tác giả, tác phẩm này đều đã có các bản dịch tiếng Việt.

Tại cuộc bán đấu giá ngày 17 tháng 4 năm 2007 ở Sotheby’s bức tranh này (phiên bản 1909) được trả giá 2,5 triệu đô la.